Politieke loopbaan

Nadat Mandela slaagt voor zijn diploma aan Fort Hare studeert hij verder aan een studie rechten aan de Universiteit van Witwatersrand. Mandela was op de universiteit de enige Afrikaan in zijn klas en kreeg veel te maken met rassendiscriminatie. Hij mocht geen gebruik maken van de sportvelden, het zwembad, kantines of huisvesting op de campus. Voor het eerst beleeft hij zo sterk hoe het is om buitengesloten te worden om je huidskleur.

In zijn zes jaar op Wits kwam Mandela in contact met veel nieuwe kennissen, ideeën en ideologieën, maar hij slaagde niet voor al zijn examens. In 1949 vertrok hij zonder meesterstitel. Via zelfstudie slaagde hij in 1952 alsnog voor zijn advocatenexamen. Nog in datzelfde jaar opent hij samen met Oliver Tambo een eigen advocatenkantoor. Mandela heeft het echter drukker als activist.

Binnen het ANC wordt Mandela een belangrijke figuur. Ook Oliver Tambo geniet veel aanzien. In 1950 krijgt Mandela de leiding over de jeugdliga en in 1952 wordt hij zelfs vice-voorzitter van het ANC. Samen met zijn collega’s gaat Mandela in deze tijd de strijd aan tegen de Nationale Partij die in 1948 de verkiezingen wint. Het ANC bestaat al sinds 1912, maar is in de voorgaande jaren weinig actief geweest. Hier kwam verandering in met de komst van jonge leden zoals, Majombozi, die het idee van een Jeugdliga bedacht, Anton Lebedem die pleitbezorger van het Afrikanisme en de eerste leider van de jeugdliga werd, William Nkomo, die net als Mandela aan Witwatersrand studeerde, en vele anderen.

Het lag voor Mandela in het begin ingewikkeld om ook samen te werken met Zuid-Afrikanen van andere rassen. Mandela was bang dat wanneer ze zouden samenwerken met Indiërs, deze met hun betere opleidingen de leiding over zouden nemen. Beetje bij beetje ontwikkelde Mandela zich echter van Xhosa, via Afrikanist, tot Zuid-Afrikaan, en ontdekte hij dat om een beter Zuid-Afrika te creëren, iedereen moest samenwerken.

Geweldloos verzet
De eerste grootschalige acties van het ANC waarover Mandela de leiding had, staan bekend als de Defiance Campaign. Deze campagne was geïnspireerd door Gandhi’s voorbeeld van geweldloos verzet tegen onrechtvaardige wetten. Tijdens de Defiance Campaign wordt Mandela op 26 juni 1952 - voor het eerst in zijn leven - gearresteerd en voor een paar dagen vastgezet. Deze arrestatie zal niet de laatste zijn. De gevolgen waren dat hij de plaats waar hij woonde, Johannesburg, niet meer mocht verlaten en ook binnen Johannesburg niet meer vrij mocht bewegen. Het werd hem verboden om vergaderingen bij te wonen. De campagne had groot effect. Het ledenaantal van het ANC groeide van 20.000 naar 100.000 en nog belangrijker was het psychologisch effect: voor het eerst hadden grote aantallen Afrikanen, Indiërs en kleurlingen laten zien dat ze hun ondergeschiktheid niet pikten. Hierdoor ontstond een gevoel van samenhorigheid tussen Zuid-Afrikanen van verschillende rassen.

Treason Trial
In 1956 wordt Mandela samen met 155 andere prominente figuren opgepakt wegens hoogverraad. De rechtzaak, die bekend zou worden als de Treason Trial, zal wel vijf jaar duren. Uiteindelijk wordt iedereen vrijgesproken wegens een gebrek aan bewijs. Wanneer Mandela voorwaardelijk vrijkomt is zijn huwelijk voorbij. Evelyn is er samen met zijn kinderen vandoor en verwijt hem dat hij meer met politiek dan met zijn gezin bezig is. Dit gebrek aan tijd voor zijn privé-leven is een probleem dat Mandela de rest van zijn leven zal blijven achtervolgen. De scheiding werd in maart 1958 voltrokken.

De vijf jaren van de Treason Trial moeten een moeilijke tijd voor Mandela geweest zijn. In die dagen van spanning en onzekerheid komt er echter een nieuwe vrouw in zijn leven: de mooie, modieuze Winnie Madikizela, afkomstig uit een vooraanstaande Xhosa-familie in de Transkei. Ze vormen een glamoureus koppel dat door de politieke dreiging een soort romantisch drama met zich mee draagt.

Verstoppertje spelen
Na het bloedbad bij Sharpville in 1960 moet Mandela onderduiken omdat het ANC verboden wordt. Enkele dagen na de vrijspraak van het Treason Trial laat de politie alweer een arrestatiebevel uitgaan. Oliver Tambo, die al in een eerdere fase van het Treason Trial was vrijgesproken, heeft Zuid-Afrika in het geheim verlaten om in Londen een ANC-kantoor in ballingschap op te zetten. Mandela sluit het advocatenkantoor en bereidt zich voor op voortzetting van de strijd ondergronds. In de maanden die daarop volgen wordt Mandela meer en meer het publieke gezicht van het ANC. Vermomd als tuinman of pompbediende heeft hij contact met buitenlandse journalisten zodat de zaak aandacht blijft krijgen. Zijn vermommingen leveren hem al snel de bijnaam ‘Zwarte Pimpernel’ op, naar de avontuurlijke romanfiguur de Rode Pimpernel uit de Franse Revolutie. Door deze periode van verstoppertje spelen krijgt Mandela veel publiciteit en hij raakt geliefd onder een groot deel van de Zuid-Afrikaanse bevolking.

In 1961 in Bloemfontein spreekt Mandela voor het laatst in het openbaar. Hij roept de regering op een grondwet aan te nemen, die recht doet aan alle bevolkingsgroepen. Wanneer de regering zou weigeren, zouden de Afrikanen overgaan tot militante campagnes. Vanaf dit moment stapt het ANC over op gewapend verzet. Mandela wordt de Leider van de Speer van de Natie en moet een verzetsleger vormen.

Gewapend verzet
In 1962 wordt Mandela de grens over gesmokkeld en maakt hij een reis van zes maanden langs verschillende onafhankelijk geworden Afrikaanse landen. Op zijn reis spreekt Mandela in totaal dertien Afrikaanse staatshoofden. In deze landen probeert hij geld, wapens en militaire training te regelen voor het ANC. In Algerije, een land dat zijn onafhankelijkheid van Frankrijk heeft moeten bevechten, krijgt Mandela een opleiding als guerrilla en leert hij sabotagetechnieken.

Terug in Zuid-Afrika helpt Mandela mee met het organiseren van sabotageacties. De regering zit echter nog steeds achter hem aan en hij moet onderduiken. Mandela bezocht in deze tijd niet alleen medestrijders en oude vrienden, maar ook een feestje in Durban. Door onvoorzichtigheid of door een tipgever kwam de politie hem op het spoor. Op de terugreis naar Johannesburg, vermomd als de chauffeur van een blanke medestander, wordt Mandela op 5 augustus 1962 aangehouden bij een politiecontrole. Zijn carrière als guerrillaleider heeft minder dan een jaar geduurd. Mandela is dan net 44 jaar geworden en wordt beschuldigd van illegaal reizen en het organiseren van stakingen.

Bronnen en verder lezen
  • Maharaj, M. & Kathrada, A. (2007) Mandela: het geautoriseerde portret. Arnhem Terra.
  • Richard Hengeveld (2006) Nederland en Nelson Mandela. NIZA Amsterdam.
  • Damen, Jos (2008) Nelson Mandela: Symbool voor vrijheid en verbroedering, AO 2910. Lelystad.
  • Luirink, Bart (red), Voor Nelson Mandela. Verhalen en voetnoten uit Nederland bij zijn negentigste verjaardag, Amsterdam 2008.
  • Mandela, Nelson (1965) No Easy Walk to Freedom, Londen.
  • Mandela, Nelson (1994) Long Walk to Freedom: the Autobiography of Nelson Mandela, Randburg.
  • Wezithombe, Umlando (2008) Nelson Mandela: the Authorised Comic Book, Johannesburg/Cape Town.
  • Kessel, van, Ineke (2010) Nelson Mandela in een notendop. Uitgeverij Bert Bakker. Amsterdam.
  • Het Nelson Mandela Centrum van herinnering is een onderdeel van de Nelson Mandela Foundation. De Stichting houdt zich bezig met de politieke erfenis van Mandela als president van Zuid-Afrika. Ontdek wat dit centrum allemaal doet op de website!
Meer over dit onderwerp
Postzegel van Mandela. Bron WikipediaPostzegel van Mandela. Bron Wikipedia
X
Loading